UbuntuForums.org’dan yaptığım bir çeviri. http://ubuntuforums.org/showthread.php?t=318789
Ubuntu-TR’deki bir kullanıcının isteği üzerine yaptım: http://forum.ubuntu-tr.org/index.php/topic,10820.msg133223.html#msg133223
Umarım faydalı bir kaynak olur. – Fuzûlî
NOT: Word’den yapıştırdığım için biçimsel bozukluklar adına özür dilerim. Uğraşmama rağmen düzeltemedim.
Sorumluluk Uyarısı: Aşağıda bu konuda kendimi defalarca tekrar ettiğimi göreceksiniz. Bazıları bunu yerli yersiz yaptığımı düşünebilir. Ama bunun sağlam bir nedeni var, BIOS yüklemesi (flashing*) YIKICI BİR İŞLEMDİR. Eğer bununla ne demek istediğimi anlamıyorsanız, lütfen burayı (http://en.wikipedia.org/wiki/BIOS) ve burayı (http://www.pcstats.com/articleview.cfm?articleID=1605) okuyarak başlayın.
Güncelleme: Artık bir çok üretici BIOS yüklemesi için Linux yazılımları sunuyorlar. Eğer siz de bu kategorideki kullanıcılardansanız tavsiye edilen, o yöntemleri kullanmanızdır. Eğer cesaretiniz varsa, ne yaptığınızı gerçekten biliyorsanız, ya da bu konuda biraz daha bilgi sahibi olmak istiyorsanız, okumaya devam edin.
Güncelleme: Bu başlıkta bir çok yöntem anlatılıyor. Burada anlatılmayan bir yöntem de Flashrom denilen özel bir yazılım kullanarak yapılıyor – bu araç sizde çalışabilir de çalışmayabilir de. Bu yüzden BIOS’unuzun destekli olup olmadığını ve/veya herhangi bir püf noktası olup olmadığını görmek için uyumluluk tablolarına bakmalısınız. Bu başlıktaki 70. iletiden itibaren bu konu da tartışılıyor.
Flashrom Bağlantıları:
http://www.coreboot.org/Flashrom
http://en.wikipedia.org/wiki/Flashrom
http://apcmag.com/flashrom-fast-appr…version-10.htm
http://www.desktoplinux.com/news/NS6158241352.html
Aşağıdaki 32-bit/i386 Ubuntu dağıtımları sınandı ve uygun bulundu:
Ubuntu 9.10 Karmic Koala (devel)
Ubuntu 9.04 Jaunty Jackalope
Ubuntu 8.10 Intrepid Ibex
Ubuntu 8.04 Hardy Heron
Ubuntu 7.10 Gutsy Gibbon
Ubuntu 7.04 Feisty Fawn
Ubuntu 6.06.2 LTS Dapper Drake (Maintenance release)
Ubuntu 6.06.1 LTS Dapper Drake (Maintenance release)
End Of Life (EOL) (Belge bunlarda da işe yarıyor.)
Ubuntu 6.10 Edgy Eft
Ubuntu 5.10 Breezy Badger
Ubuntu 5.04 Hoary Hedgehog
Ubuntu 4.10 Warty Warthog
Yine söylüyorum, BIOS güncellemesine kalkışmadan önce kendiniz araştırma yapın.
Forum (UbuntuForums, ç.n.) üyesi ThrobbingBrain’den, Toshiba Satellite kullanıcıları için okunması gereken bir uyarı. (http://ubuntuforums.org/showthread.php?t=361066)
İlham aldığım ve bu rehberdeki bir çok kodun ve yönergenin alındığı kaynaklar:
HOWTO:Flash Your Bios Using Only A CD
HOWTO_Create_a_DOS_boot_disk (from the Gentoo Wiki)
No DOS/Windows, No floppy…
Bu rehberin asıl amacı, Ubuntu kullanarak, anakartınızın BIOS’unu yüklemek (güncellemek) için gerekli DİKKAT dosyaları ve açık kaynaklı işletim sistemi olan FreeDOS’u içerecek bir disket ya da CD hazırlamak için kolay bir çözüm sunmaktır.
BIOS’unuza yapılacak değişiklikler, bir öncekinin BIOS’unuzun üzerine yenisini yazdığınız için kalıcıdır. Aşağıdaki rehber şimdiki BIOS ROM’unuzu (ya da Flash ROM’unuzu), hazırlanış şekli, modeli ve üreticisi bakımından sizin BIOS’unuza özel yeni bir sürüm ile değiştirecektir. (Rehberi tamamlayabilmek için gerekli dosyaları edinmelisiniz, bunları tamamiyle BIOS’unuzun ya da donanımınızın web sitesinde bulabilirsiniz.)
BIOS’unuzu güncellemek olsaılıklar dahilinde tehlikeli bir olaydır çünkü anakartınızı (ve bu bağlamda bilgisayarınızı) çalışmaz hale getirebilir. Lütfen dikkatli bir şekilde, özenlice ilerleyin ve aşağıdaki komutları çalıştırmadan önce ne yaptığınızı iyice anlayın! Bu komutları geri almanın, orijinal yazılımınıza dönmenin tek yolu, BIOS ayarlarınızın bir yedeğini almak ve bunu geri yüklemek (eğer BIOS’unuz bunu destekliyorsa), ya da orijinal BIOS’unuzu tekrar yüklemek olacaktır.
Tekrar ediyorum, DİKKATLİ BİR ŞEKİLDE ilerleyin! Ne yaptığınızı bilmiyorsanız, ya da tehlikeliymiş gibi hissediyorsanız, lütfen daha deneyimli birilerinden yardım isteyin.
Eğer bunu yapmak için başka bir yönteme daha göz atmak isterseniz, örneğin zaten sizin için hazırlanmış bir yükleme ISO’su varsa, fakat bir şekilde bu ISO dosyasını bazı dosyalar ekleyerek düzenlemeniz gerekiyorsa, lütfen buraya göz atın: http://ubuntuforums.org/showpost.php?p=1887172&postcount=12
UYARI: Bazı anakartlarda “CMOS Jumperları” denilen, ve BIOS’unuzu düzgün bir şekilde yüklemenizi engelleyebilecek şeyler var. Eğer bu grupta olduğunuzu düşünüyorsanız, BIOS yüklemesine izin vermek için, fiziksel anlamda bu jumperları çıkartmayla ilgili yönlendirmeleri donanım ya da BIOS üreticinizin BIOS yükleme rehberlerinden okumanız gereklidir. Bu rehberler her BIOS/donanım üreticisi için farklı olacaktır. Bu bilgiye erişmenizi sağlamak için, işte size bir Google bağlantısı, http://www.google.com/search?q=jumper+cmos+motherboard. Farklı sonuçlar elde etmek için bu arama sorgusunu kendi BIOS/donanım üreticinizin ismiyle düzenlemelisiniz. İpucu iiçin dannyboy79‘a teşekkürler.
Sistem diski (boot disk) oluşturmak için bir disk imajına (image) ihtiyacınız olacak. Bu rehberde biz bir FreeDOS imajı kullanacağız. FreeDOS, açık kaynak kodlu, ve kullanılabilir hale getirilmiş, www.fdos.org‘dan bulabileceğiniz bir imajdır. Sitede seçebileceğiniz birkaç imaj var, ama bu rehber için BIOS’unuzu güncellemek istediğiniz varsayacağız. Bu durumda da disketinizde işletim sisteminden ve anakart üreticinizden aldığınız yükleme aracı (flashing tool) başka bir şey istemezsiniz. O halde “FDOEM.144.gz” isimli dosyayı indirmeniz gerekli. (Bir kez indirdikten sonra bu dosyayı sabit diskinizde tutabilir ve sistem disketine ihtiyacınız olduğunda tekrar kullanabilirsiniz.)
Diski oluşturmak (disket olarak)
Diski oluşturmak için öncelikle imajın indiği klasöre geçerek ve aşağıdaki komutları çalıştırarak imajı açmalısınız.
Code:
gunzip FDOEM.144.gz
Ardından yazmak istediğiniz disketinizi disket sürücüye koyun – disketteki tüm bilgilerin geri getirilemez biçimde silineceğini unutmayın – ve aşağıdaki komutu çalıştırın:
Code:
dd if=FDOEM.144 of=/dev/fd0
Eğer disket sürücünüz (garip bir şekilde) /dev/fd0 değilse, o zaman bu bölümü doğru yol (path) ile değiştirmeniz gerekiyor. Komut çalışmayı bitirdikten sonra, disketi bağlayabilir (mount) ve BIOS ile yükleme aracını diskete kopyalayabilirsiniz. Burada işimiz bu kadar. Yeniden başlatın, yüklemeyi yapın ve yeni BIOS’unuzun tadını çıkarın. Eğer .EXE dosyasını nasıl açacağınızla ilgili yardıma ihtiyacınız varsa “Diski oluşturmak (cd olarak)” başlığının altındaki “.EXE’yi Açmak” başlıklı bölüme bakın.
Diski oluşturmak (CD olarak)
UYARI: Eğer disket sürücünüz yoksa, BIOS yüklemesi için sistem CD’si (bootable CD) hazırlarken bu yöntemi kullanın. Lütfen BIOS yükleme aracının, yazılabilir ortama (media) erişemeyeceğinden, eski BIOS’un bir yedeğini alma imkanının olmayacağını unutmayın.
Diski oluşturmak için öncelikle imajın indiği klasöre geçerek ve aşağıdaki komutları çalıştırarak imajı açmalısınız.
Bu yöntemi uygularken imajın düzenlenmesi gerektiğinden, bir yedek kopyası almak ve güvenli bir yerde, ihtiyaç olduğundan tekrar kullanmak üzere saklamak isteyebilirsiniz.
Code:
gunzip FDOEM.144.gz
Bunun ardından bir root-uçbirim açın. Ben bunun için çabucak bir “sudo -i” komutunu çalıştırıyorum. Sonra, eğer geçici olarak gereçleri bağlayacak bir dizininiz yoksa, bir tane oluşturun.
Code:
mkdir /mnt/temp
Eğer “loopback device support”u modül olarak derlediyseniz, aşağıdaki komutu çalıştırmanız gerekecek. (Eğer halihazırda kernelinizde derliyse, atlayabilirsiniz)
Code:
modprobe loop
Şimdi FreeDOS imajını bağlama zamanı geldi:
Code:
mount -o loop -t vfat FDOEM.144 /mnt/temp
İmaj bağlandıktan sonra, yükleme aracını ve yeni BIOS dosyasını /mnt/temp‘e (ya da hangi geçici dizini [temp directory] kullanıyorsanız oraya) kopyalamalısınız. Bunun için kod eklemedim, nedenini sorarsanız, dosya isimlerin anakart üreticisine, modeline ve BIOS üreticisine göre değişiklik göstermesi. Aşağıda, gerekli dosyaları alırken – genellikle .EXE biçiminde oldukları için – ne yapacağınızı kestirememeniz durumunda faydalı olması için ufak bir bilgilendirme var.
.EXE’yi Açmak
Pekâla. BIOS üreticinizin yükleme programıyla birlikte yeni BIOS ROM dosyasını barındıran bir .EXE dosyası indirdiniz. Ek olarak da muhtemelen size BIOS’unuzu yüklerken kullanmanız gereken tam yazımı (syntax) anlatan bir tür Readme.txt dosyası buldunuz. O hâlde .EXE dosyasını unzip‘le açabilirsiniz. (Unzip’i http://packages.ubuntu.com/ adresine gidip dağıtımınızı işaretleyip, unzip uygulamasını seçerek edinebilirsiniz.)
Eğer sıkıştırma araçlarına daha geniş bir set olarak ihtiyacınız varsa, ya da öyle istiyorsanız, uçbirimde aşağıdaki komutu çalıştırın. (Universe ve Multiverse’in etkinleştirilmiş olması gerek. Fazladan depoların nasıl etkinleştirileceğini görmek için de aysiu tarafından yazılan Enabling Extra Repositories’e bakın (http://www.psychocats.net/ubuntu/sources)
Code:
sudo aptitude update && sudo aptitude install cabextract rar unace unrar p7zip arj unzoo lha libarchive1 libarchive-tar-perl libarchive-zip-perl dpkg-dev
Açma işlemi şöyle olmalı:
unzip ~/Desktop/hpbios.exe
Şu anda çeşitli dosyalar Masaüstü’nüze çıkartılıyor.
Readme dosyasını cat ya da less komutlarıyla okuyun: cat Readme.txt ya da less Readme.txt
Yükleme aracınıve yeni BIOS ROM’unu /mnt/temp adresine kopyalayın.[1]
[1] bu adreste şu anda yükleme programınız ve BIOS ROM dosyanız bulunuyor olmalı. Bunların yanında, kopyalamak istediğiniz başka dosyalar – işlemi otomatikleştirmek için atılacak bir Autoexec.bat dosyası gibi – olabilir. Eğer yeniden başlattıktan sonra kendiniz hiç komut girmek istemiyorsanız, Masaüstü’nüze kopyalanan bütün dosyaları kopyalayın ve /mnt/temp klasöründeki FDOEM.144′ün içinde olduklarına emin olun.
Sonra, imajı ayırın (unmount):
Code:
umount /mnt/temp
Artık disket imajından ISO imajı oluşturarak işlemimize devam edebiliriz. Öncelikle mkisofs‘in sistemimizde kurulu olduğundan emin oluyoruz:
Code:
sudo aptitude update && sudo aptitude install mkisofs
Ve ISO imajını oluşturuyoruz.
Code:
mkisofs -o Bootable-CD-BIOS-Image.iso -b FDOEM.144 FDOEM.144
Artık imajımız hazır ve bir diske yazılabilir.
Seçenek 1
Yeni ISO’yu doğrudan komut satırından yazdırabilirsiniz. (Komutu çalıştırmadan sürücünüze boş CD koymanız gerektiğini unutmayın
Code:
cdrecord -v Bootable-CD-BIOS-Image.iso
Seçenek 2
İmajı kullandığınız CD yazma yazılımıyla yazın, ardından sistemi yeniden başlatıp CD’den yükleyin. Ve BIOS üreticinizden aldığınız komutları kullanarak BIOS’unuzu yükleyin.
Yeni BIOS’unuz hayırlı olsun!
